ویژگی‌های ماه مبارک رمضان

1. ماه ضیافت خدا

اگر چه همه انسان‌ها و بلکه همه موجودات روزی‌خوار درگاه الهی هستند، امّا ماه رمضان مهمانی ویژه‌ای از طرف خداست که سفره فضیلت‌ها و پاکی‌ها را برای بندگان خاص خود گسترده است. رسول خدا(ص) در مورد این ویژگی‌ ماه رمضان فرموده‌اند: «شهرٌ دُعیتُم فیهِ اِلی ضیافهِ اللّه؛ ماهی است که در آن به میهمانی خدا دعوت شده‌اید». حضرت علی(ع) نیز برای توجه بیشتر مردم به حالات و برنامه‌های عبادی خویش در این ضیافت الهی فرموده‌اند: «یا ایّها الصّائمُ تَدَبَّرِ اَمرِک، فانَّک فی شَهرِکَ هذا ضَیفُ ربّکَ اُنْظُر کیفَ تکونُ فی لَیلِکَ و نَهارک؛ ای روزه‌دار! در کار خود اندیشه کن، پس به درستی که تو در ماه خود و مهمانی پروردگار خود هستی، بنگر در شب و روزت چگونه هستی».

2. بهار فقرا

ماه رمضان از آن جهت که به طور خاص منتسب به حضرت حق است، دارای تقدسی ویژه می‌باشد و در بین روزه‌داران، آنان که بیشتر از همه بهره‌مند از فیض الهی هستند، مساکین و محرومین جامعه می‌باشند. پیامبر اکرم(ص) می‌فرمایند: «رمضانُ شهرُ الله وَ هو رَبیعُ الفقراء؛ رمضان ماه خدا و بهار فقراست».

3. سرور ماه‌ها

و چون ماه رمضان متعلق به پروردگار است و ضیافتی از جانب اوست، بنابر‌این هیچ ماهی در فضیلت به پایه آن نمی‌رسد؛ چنان‌که پیامبر اکرم(ص) می‌فرمایند: «شهرُ رمضانِ سیِّد الشُهور؛ ماه رمضان، آقا و سرور ماه‌هاست».

4. برخورداری از شب قدر

یکی از ویژگی‌هایی که ماه مبارک رمضان را بر سایر ماه‌ها برتری و فضیلت بخشیده، وجود لیلة القدر در آن است؛ همان‌طور که پیامبر اعظم(ص) می‌فرمایند: «قَد جاءَکُم شهرُ رَمضانِ، شهرُ مُبارک... فیهِ لَیلة القدر خَیرُ مِن اَلفِ شَهر؛ همانا ماه رمضان فرا رسیده است، ماه مبارکی که... شب قدر که از هزار ماه بهتر است در آن قرار دارد».

5. ماه نزول قرآن

علاوه بر لیله القدر، این ماه، ماه نزول قرآن هم هست، به این نکته هم در سوره قدر به طور ضمنی اشاره شده است و هم در آیه 185 بقره که می‌فرماید: «شهرُ رَمضانُ الَّذی اُنزِلَ فیهِ القُرآن». امام رضا(ع) در این خصوص می‌فرمایند: «اِنَّ شَهرَ رَمَضان هُوَ الشَّهرُ الَّذی اَنزَلَ الله تعالی فیه القرآنَ وَ فیهِ فَرَّقَ بینَ الحقِ و الباطِل؛ همانا ماه رمضان، ماهی است که خداوند قرآن را در آن نازل نموده و در آن، حق و باطل را از هم جدا کرده است».

6. ماه نزول کتب آسمانی

در برخی از روایات، نزول کتاب‌های آسمانی دیگر هم به این ماه شریف نسبت داده شده است. از جمله در حدیثی از امام صادق(ع) نقل شده است که تورات در ششم رمضان، انجیل در دوازدهم رمضان، زبور در شب هجدهم رمضان و قرآن در شب قدر نازل شده است.

7. ماه فریضه روزه

روزه از مهم‌ترین تکالیف سازنده عبادی است که انجام آن در این ماه شریف واجب شده است و به همین جهت، گاهی از این ماه به عنوان «شهر الصیام» (ماه روزه) یاد می‌شود. پیامبر اکرم(ص) می‌فرماین: «شهرُ رَمضانَ شهرُ فَرَضَ الله عَلَیکم صیامهُ فَمَن صامَهُ ایمانا و احتسابا خَرَجَ مِن ذُنوبِهِ کیوم وَلَدَتهُ اُمُّهُ؛ ماه رمضان ماهی است که خداوند، روزه آن را بر شما واجب ساخته است. پس هر کس از روی ایمان و قصد قربت آن را روزه بدارد، مثل روزی که از مادر متولد شده باشد، از گناهانش پاک و بیرون می‌شود».

8. ماه تقوا و خودسازی

ماه رمضان به جهت روزه‌داری، تلاوت قرآن و انجام سایر عبادات، بهترین فرصت برای خودسازی و کسب تقواست؛ چنان‌که قرآن کریم خطاب به مؤمنان می‌فرماید: «کتب علیکم الصیام کما کتب علی الذین من قبلکم لعلکم تتقون؛ روزه بر شما نوشته [و واجب] شد؛ همان‌گونه که برای آنان که قبل از شما بودند، نوشته شد تا پرهیزگار و با تقوا شوید».

9. ماه رحمت و مغفرت

بهار مغفرت و آمرزش الهی، ماه رمضان است و این امر به فراوانی زمینه‌های رحمت الهی در این ماه اشاره دارد. در حدیثی از رسول خدا(ص) می‌خوانیم: «هرگاه ماه رمضان وارد شود، درهای رحمت گشوده می‌شود و درهای دوزخ بسته می‌گردد و شیاطین به غل و زنجیر کشیده می‌شوند».

10. ماه آزادی از دوزخ

به جهت فراهم بودن زمینه عبادت و استغفار و توبه در این ماه و گستردگی رحمت، لطف و مغفرت الهی و آزاد شدن بندگان از آتش دوزخ، به این ماه «شهر العتق» هم گفته‌اند؛ یعنی ماه آزاد شدن و آزاد کردن. رسول خدا(ص) فرموده‌اند: «سُمِّیَ شَهرُ رَمضانَ شَهرَ العِتْق، لِأنَّ لله فی کل یومٍ وَ لَیلَهٍ سِتمأهِ عَتیق؛ این ماه را ماه عتق نامیده‌اند، چون خداوند را در هر شب و روز این ماه، ششصد آزاد شده از عذاب دوزخ است». در حدیث دیگر از پیامبر اکرم(ص) نقل شده است: «هو شهرُ اوَّلَهُ رَحمهُ وَ اَوسَطهُ مَغفِرَهُ و آخِرُهُ الاِجابَهُ وَ العِتقُ مِنَ النّار؛ ماه رمضان، ماهی است که آغازش رحمت، وسطش آمرزش و پایانش اجابت دعا و آزاد شدن از آتش است».

11. ماه گشایش در‌های بهشت

بهشت، پاداش اهل طاعت و عبادت است. روزه هم از تکالیف الهی و از اهم عبادات محسوب می‌شود. انجام این فریضه به همراه عبادت‌های دیگر نظیر تلاوت قرآن، احسان و نیکی، صدقات، استغفار و توبه، همه زمینه‌ساز برخورداری از پاداش خدا و بهشتی شدن است.

در روایات متعددی تأکید شده که در این ماه درهای بهشت باز و درهای دوزخ بسته است؛ یعنی فضای خاصی پدید می‌آید که بندگان خدا هرچه بیشتر به بندگی واقعی نزدیک شوند و از پیروی نفس اماره و وسوسه‌های شیطان و گناهان دور گردند.

آری، شناخت نسبت به ویژگی‌های یازده‌گانه فوق، انگیزه و عاملی است که روزه‌دار، قدر و قیمت این فرصت طلایی را بشناسد و در تهذیب نفس و خودسازی و گام نهادن در وادی عبودیت و طاعت، بیشتر بکوشد و از خوان رحمت و مغفرت الهی بهره‌های وافی ببرد.

معصومه رضوانی‌پور

/ 0 نظر / 10 بازدید